گیربکس اتومات یا دنده ای؛ معایب و مزایا

حتما بارها اصطلاحاتی چون گیربکس اتومات یا دستی به گوشتان خورده است و می‌دانید قیمت خودرهای اتومات با دنده‌ای فرق می‌کند اما معایب و مزایای این دو مدل گیربکس در چیست؟

برای شروع بهتر است از تعریف خود گیربکس (Gearbox) یا جعبه دنده شروع کنیم.

گیربکس چیست؟

گیربکس، یکی از اصلی‌ترین قسمت‌های هر خودرو است که می‌توان اهمیت آن را با موتور خودرو مقایسه کرد. جعبه‌دنده نام فارسی گیربکس است که بعد از کلاچ، از آن به عنوان دومین عنصر منتقل کننده قدرت در خودرو نام برده می‌شود.

چرا در خودرو گیربکس قرار می‌ گیرد؟

گیربکس متشکل از چند چرخ‌دنده و شفت یا محور است که داخل محفظه‌ای جعبه‌ مانند قرار گرفته است. درواقع گیبرکس وظیفه دارد تا گشتاور تولیدی توسط پیشرانه را تغییر دهند و سرعت دورانی چرخ‌ها را تنظیم کند.

همانگونه که پیش‌تر نیز بیان شد، گیربکس یکی از مهم‌ترین عناصر سیستم انتقال قدرت در خودروها است و وظیفه مهم آن به حرکت درآوردن خودرو است.

در اکثر خودروها، گیربکس در فاصله‌ای بین موتور و چرخ‌های متحرک نصب می‌شود. این در حالی است که در برخی از اتومبیل‌ها به دلیل قرارگیری موتور در بخش انتهایی خودرو، گیربکس در قسمت جلوی خودرو یا بخش میانی نصب می‌شود. در این حالت هر چهار چرخ خودرو یا چرخ‌های عقب متحرکت است.

تمامی خودروهایی که پیشرانه درون‌سوز دارد، دارای دور موتور محدود است. در اکثر این خودروها محدوده‌ خطرناک برای دور موتور با رنگ قرمز روی صفحه مدرج مشخص شده است. صفحه مدرج نیز در پشت فرمان تعبیه شده تا راننده بتواند به راحتی تمامی علائم و هشدارهایی را که توسط این صفحه ارسال می‌شود مشاهده کند. همچنین این صفحه درجه‌بندی شده است تا راننده از چگونگی عملکرد پیشرانه و مقدار بازدهی آن مطلع شود.

انواع گیربکس در خودرو

گیربکس دنده ای؛ گیربکس اتومات

پیش‌تر با گیربکس و علت به‌کارگیری آن در خودرو آشنا شدیم. همان‌گونه که می‌دانید، گیربکس‌ها در دو نوع گیربکس اتومات و گیربکس دستی ساخته می‌شود و با توجه به نوع و مشخصات هر خودرو، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اوایل گیربکس دنده‌ ای یا دستی مورد استفاده قرار می‌گرفت و همچنان نیز طرفداران خود را دارا است. اما با گذشت زمان و پیشرفت تکنولوژی گیربکس اتومات ساخته و روی خودروها نصب شد که توانسته است جای خود را در بین طرفداران باز کند.

نوع گیربکس هنگام خرید خودرو نیز برای خریدار بسیار مهم خواهد بود. اینکه چه گیربکسی بهتر است و کدام گیربکس نسبت به نوع دیگر مزیت یا برتری دارد، سوالی است که ذهن خریدار را درگیر خواهد کرد.

پیش از آنکه به این سوال پاسخ دهیم، بهتر است شما را با گیربکس دنده ای و گیربکس اتومات آشنا کنیم.

گیربکس دنده ای چیست؟

گیربکس دنده ای

گیربکس دنده ای یا دستی، اولین نوع گیربکس است که در خودروها نصب شد. گیربکس دستی با کمک کلاج به راننده این اجازه را می‌دهد که با به حرکت درآوردن اهرم تعویض، به صورت دستی دنده را تغییر دهد. این تغییر دنده با توجه به سرعت و دور موتور خودرو صورت می‌گیرد.

استفاده ساده و بازدهی بالایی گیربکس دنده‌ ای، باعث شده است تا در بین بیشتر رانندگانی که به صورت حرفه‌ای رانندگی می‌کنند یا در مسابقات رانندگی شرکت می‌کنند، محبوبیت زیادی کسب کند.

گیربکس اتومات چیست؟

نوع دیگری از گیربکس که در خودروها نصب می‌شود، گیربکس اتومات است که با پیشرفت تکنولوژی در صنعت خودروسازی روی ماشین‌های مدل بالا نصب می‌شود.

جالب است بدانید که گیربکس اتوماتیک برای نخستین بار در سال ۱۹۲۰ میلادی ساخته شد و تا به امروز سازندگان این نوع گیربکس را با تغییرات بسیاری ساخته‌اند.

اکثر خودروهای لوکس و نیمه لوکسی که امروزه وارد بازار می‌شود، از همان ابتدا به صورت استاندارد مجهز به گیربکس اتوماتیک می‌شود و شاید بتوان یکی از دلایل این امر را راحت‌تر شدن رانندگی و حذف تعویض دنده به صورت دستی عنوان کرد.

هرچند نباید از این نکته غافل شد که نصب گیربکس اتوماتیک روی خودروها باعث بالاتر رفتن قیمت خودرو شده است. البته باید هزینه‌های جانبی مانند مصرف سوخت، هزینه نگهداری، تعمیرات و تعویض نیز را نیز به آن اضافه کرد.

نخستین گیربکس‌ های اتوماتیک به صورت سه دنده روی خودروها نصب می‌شد. اما امروزه انواع چهار دنده، پنج دنده و در خودروهای لوکس مانند «لکسوس LS»، گیربکس اتومات ۸ و ۹ دنده نیز نصب می‌شود.

انواع گیربکس اتومات

گیربکس اتوماتیک با کنترل دستی

گیربکس اتومات نیز در انواع مختلفی ساخته می‌شود. یکی از ساده‌ترین انواع گیربکس اتوماتیک، گیربکس اتوماتیک با کنترل دستی است. درواقع این نوع جعبه دنده‌ها به صورتی ساخته شده است که هم دارای ویژگی‌ گیربکس دستی است و هم مزایای گیربکس اتوماتیک را دارد.

نحوه عملکرد گیربکس اتوماتیک با کنترل دستی به این صورت است که راننده به دلخواه می‌تواند حالت اتوماتیک دنده را به دستی تغییر دهد. در این حالت باید مانند گیربکس دنده ای راننده با استفاده از اهرم تعویض، دنده را تغییر یا به اصطلاح سبک یا سنگین کند.

گیربکس ضریب متغیر یا CVT؛ معایب و مزایا

گیربکس ضریب متغیر یا CVT، نوع دیگری از گیربکس اتومات است که در بسیاری از خودروها نصب می‌شود. گیربکس دنده تک سرعته نیز نام دیگر این نوع جعبه دنده است.

جالب است بدانید که عملکرد خودروهایی که مجهز به گیربکس اتومات CVT است، ظاهرا شبیه به گیربکس اتوماتیک است. بسیاری از علاقه‌مندان به صنعت خودرو و طرفداران استفاده از گیربکس اتومات، گیربکس CVT را ایده‌آل‌ترین سیستم انتقال نیرو در خودرو معرفی می‌کنند.

نحوه کار این نوع گیبرکس به این صورت است که ضریب دنده در آن‌ها به صورت دائیم و بدون هیچ مکثی تغییر می‌کند و همین امر سبب شده است تا از گیربکس  CVT به عنوان یک گیربکس اتومات با بی‌نهایت دنده نام برد.

قطعا تغییر ضریب دنده در این نوع از گیربکس اتوماتیک بدون هیچ وقفه‌ای، باعث شده است تا از هدر رفتن نیروی پیشرانه جلوگیری شود که خود مزیتی بزرگ محسوب می‌شود.

مزیتی که باعث شده است تا پیشرانه در ایده‌آل‌ترین دور موتور باشد و همزمان قدرت و گشتاور مطلوبی را نیز به چرخ‌های متحرک انتقال دهد.  مصرف پایین سوخت مهم‌ترین خروجی گیربکس اتوماتیک CVT است.

هرچند این مدل گیربکس اتوماتیک به دلیل فشار و کششی که روی تسمه مورد استفاده در جعبه دنده ایجاد می‌شود، دارای مشکلاتی نیز است. برای دوام آوردن تسمه‌های استفاده شده در گیربکس اتوماتیک CVT، بسیار قوی است و معمولا از جنس لاستیکی ساخته می‌شود.

اما در بسیاری از خودروها مانند هوندا سیویک، از تسمه‌ فلزی استفاده می‌شود تا هم بتواند در برابر فشار و کشش وارد شده مقاومت کند و هم اصطکاک و تماس مناسب با دیسک‌های پولی (قرقره‌های پولی)، را ایجاد کند.

از دیگر معایب گیربکس اتوماتیک CVT می‌توان به تغییر دنده با سرعتی پایین یا به اصطلاح کند اشاره کرد. این مسئله برای بسیاری از خریدان خوشایند نیست. در خودروهایی که مجهز به گیربکس‌ دنده ای است، این تغییر دنده به سرعت و در یک لحظه اتفاق می‌افتد ولی در این مدل گیربکس این عمل با سرعت کم‌تری اتفاق می‌افتد و راننده حس می‌کند که جعبه دنده کند عمل می‌کند.

البته این فقط یک احساس است که راننده هنگام تغییر دنده متوجه آن می‌شود ولی در واقعیت نه تنها چنین نیست بلکه این گیربکس دارای شتاب‌گیری بسیار بهتری نسبت به گیربکس‌ دستی است.

گیربکس اتوماتیک دو کلاچه یا DCT

عملکرد گیربکس دو کلاچه یا گیربکس DCT، شباهت زیادی با گیربکس دنده ای دارد. سرعت بالا و دقت زیاد هنگام تعویض دنده‌ها از مزایای گیربکس DCT محسوب می‌شود که در گیربکس دستی با آن روبه‌رو هستیم.

وجود دو کلاچ در این مدل گیربکس، انتقال قدرت به صورت کاملا نرم اتفاق می‌افتد و راننده و سرنشینان خودرو، هرگز شاهد ضربه‌ها و تکان‌هایی که هنگام تغییر دنده در گیربکس‌های دستی ایجاد می‌شد، نخواهند بود.

وزن پایین و اشغال فضای کم از دیگر خصوصیات این مدل از گیربکس اتوماتیک است. درواقع به دلیل تمامی خصوصیاتی که ذکر شد، گیربکس اتوماتیک DCT ، به عنوان یک آپشن روی خودروهای غیر سوپراسپرت نصب می‌شود که در این صورت پرداخت هزینه‌های بیشتر و اضافی نیز منطقی خواهد بود.

در کل هنوز هم نمی‌توان به صورت کاملا دقیق یک مدل از گیربکس‌ هایی که در صنعت خودروسازی ساخته و روی خودروها نصب می‌شود را برتر از دیگری دانست.

هر کدام معایب و مزایای قابل توجهی دارد که استفاده از آن‌ها فقط به سلیقه راننده و نوع استفاده‌ای که از یک خودرو دارد، بستگی خواهد داشت.

اگر شما هم اطلاعاتی در این زمینه دارید با ما در میان بگذارید :

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.