نگاهی به اتوبوس‌های تاریخ‌ساز سیستم حمل و نقل ایران

حمل و نقل جاده‌ای قدیمی‌ترین و دردسترس‌ترین سیستم حمل و نقل در ایران است که امکان جابجایی بار و مسافر در سرتاسر کشور پهناور ما را امکان‌پذیر می‌کند. در عین حال ارزان‌ترین راه برای جابجایی مسافر ناوگان حمل و نقل جاده‌ای است و هرساله میلیون‌ها نفر از طریق اتوبوس‌های بین‌شهری در ایران سفر می‌کنند.

نخستین بار در دوران قاجار اتوبوس به ایران آمد. این وسیله نقلیه توسط یک تاجر بلژیکی به ایران وارد شد و در ادامه مورد استقبال ایرانیان قرار گرفت، تا جایی که توسط تجار ایرانی خریداری شده و به کار انداخته شد. استفاده از اتوبوس به تدریج در سیستم حمل و نقل ایران گسترش یافت و این ارابه‌های مکانیکی بزرگ جایگزین درشکه‌های سنتی شدند.

از زمان ورود اتوبوس به ایران تا به حال، خودروهای مختلفی از طریق سازندگان گوناگون در کشورمان حضور یافتند که برخی از آن‌ها سهم به‌سزایی در بروزرسانی سیستم حمل و نقل جاده‌ای ایران داشتند. در این مطلب قصد داریم اتوبوس‌های تاریخ ساز کشور که زمانی ستون فقرات ناوگان حمل و نقل را تشکیل می‌دادند مورد بررسی قرار دهیم.

بنز ۳۰۲

برادران خیامی با تاسیس شرکت ایران‌ناسیونال خدمات گسترده‌ای را به صنعت خودرو ایران ارزانی داشتند. علاوه بر پیکان که شاهکار خودروسازی ایران در آن زمان محسوب می‌شد، این شرکت محصولاتی را نیز در کلاس خودروهای سنگین به بازار عرضه کرد. یکی از این محصولات که همانند پیکان تولید آن تا سال‌ها بعد ادامه یافت، اتوبوس مرسدس بنز O302 بود.

ایران ناسیونال در دهه ۵۰ قراردادی با شرکت بنز داشت که مطابق آن می‌توانست محصولات سنگین و نیمه سنگین بنز را تولید کرده و به بازار عرضه کند. این محصولات نام آشنا بخشی از خاطرات هر ایرانی را تشکیل می‌دهند؛ البته همچنان تولید برخی از آن‌ها نظیر کامیون بنز ۱۹۲۴ ادامه دارد.

اتوبوس بنز ۳۰۲ یادآور دوران کودکی، نوجوانی یا جوانی بسیاری از ایرانیان است. این خودرو در زمانی به بازار عرضه شد که تولیدکننده دیگری اقدام به عرضه اتوبوس نمی‌کرد؛ به‌همین دلیل به صورت گسترده در سیستم حمل و نقل ایران به‌کار گرفته شد. بنز ۳۰۲ تا اوایل دهه هفتاد خورشیدی روی خط تولید قرار داشت و همانند بسیاری دیگر از محصولات داخلی تحت فیس‌لیفت قرار گرفت. ۵ اتاق مختلف برمبنای شاسی و قوای فنی بنز ۳۰۲ در بازار عرضه شدند که معروف‌ترین آن‌ها اتوبوس‌های ایران پیما هستند و به فیس کادیلاکی در بازار شهرت دارند.

ولوو B7 تیپ یک

شرکت اتوبوس‌سازی رانیران از ابتدای دهه هفتاد شمسی به حوزه خودروسازی ایران پا گذاشت. این شرکت امتیاز تولید محصولات ولوو را در اختیار گرفت و سهم بزرگی در نوسازی ناوگان فرسوده اتوبوس‌رانی ایران داشت. تمرکز زیاد بر بنز ۳۰۲ که خودرویی مربوط به دهه هفتاد میلادی می‌شد، موجب عقب ماندن سیستم حمل و نقل ایران نسبت به دیگر کشورها شده بود. در همین راستا محصولات تازه نفس رانیران توانستند جانی تازه به حمل و نقل جاده‌ای ایران بدهند.

ولوو B7 تیپ یک یا سوپرسالن محصولی جدید بود که از دهه هشتاد شمسی اوضاع پایانه‌های مسافربری کشورمان را تغییر داد. این اتوبوس با چهره‌ای کاملا متفاوت و امکانات رفاهی خوب، با شرایط منعطف به خریداران واگذار می‌شد. تمامی این موارد موجب شدند تا ولوو B7 سوپرسالن به یک‌باره مورد توجه قرار گیرد و با سرعت قابل توجهی جایگزین بنز ۳۰۲‌های از نفس افتاده شود. این خودرو تا میانه دهه هشتاد فروش خوبی داشت، اما به‌دلیل ورود رقبای جدیدتر نظیر بنز C457 ایران خودرودیزل و اسکانیا کلاسیک از عقاب افشان تحت فشار قرار گرفت. ولوو B7 نیز اکنون به بخشی از خاطرات نوستالژیک ایرانیان بدل شده است.

اسکانیا مارال

اتوبوس‌های اسکانیا از دهه هشتاد با تلاش‌های شرکت عقاب افشان به کشورمان وارد شدند. اتوبوس‌های اسکانیا به‌واسطه استهلاک و هزینه نگهداری کمتر نسبت به رقبا مشهور هستند و به مرور جایگاه خود را در بازار مشخص کردند. اتوبوس‌های اسکانیا همواره زیر سایه رقیب اصلی خود یعنی اتوبوس‌های ولوو قرار داشتند، اما با ورشکستگی رانیران و عدم عرضه محصولات جدید ولوو به بازار، ورق برگشت.

اسکانیا ۴۲۱۲ با اتاق مارال نسخه به‌روزشده اسکانیا کلاسیک بود که هم‌اکنون یکی از مهم‌ترین وسیله‌های نقلیه حمل و نقل مسافرین ایران را تشکیل می‌دهد. این خودرو با تکیه بر ویژگی‌هایی همچون اتاق زیبا، امکانات رفاهی متعدد، شتاب و کشش خوب و گستردگی خدمات، فروش فوق‌العاده‌ای را تجربه کرد و به انتخاب اول رانندگان در سراسر کشور تبدیل شد. تولید رقیب ناکام این خودرو یعنی ولوو B9R از سال ۹۲ متوقف شد و به اسکانیا مارال کمک کرد تا بدون مشکل به یکه‌تازی در بازار ادامه دهد.

با وجود عرضه اتاق جدید از اسکانیا ۴۲۱۲ موسوم به اسکانیا درسا، همچنان مارال مورد توجه رانندگان قرار داشته و به همین دلیل تولید آن همچنان ادامه دارد. شرکت عقاب افشان در نمایشگاه حمل و نقل اخیر از نمونه جدید اسکانیا مارال با استاندارد آلایندگی یورو ۵ رونمایی کرد که امید می‌رود به تدریج جایگزین اتوبوس‌های قدیمی با استاندارد آلایندگی یورو ۳ شود.

اگر شما هم اطلاعاتی در این زمینه دارید با ما در میان بگذارید :

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.